Nijeryalı Yazarlar Sindirme, Sansür ve Baskıyla Karşı Karşıya

İngilizce’den çeviren: Translators for Justice

Kaynak:  http://www.pen-international.org/newsitems/nigerian-writers-face-climate-of-intimidation-censorship-and-repression/

PEN Uluslararası Yazarlar Birliği’ne göre Nijeryalı yazarlarla gazeteciler, devletin ve özel kuruluşların siyasi eleştirinin bastırılması, film ve müzik eserlerinin sansürlenmesine yönelik bitmez tükenmez girişimlerine maruz kalıyor. Nijerya’nın insan hakları karnesi Cenevre’deki BM İnsan Hakları Konseyi’nin Universal Periodic Review başlıklı raporunda yer aldı.

Mayıs 2011’de Nijerya Cumhurbaşkanı Goodluck Jonathan Bilgi Edinme Özgürlüğü Kanunu’nu imzaladığında bu gelişme ülkenin demokratikleşmesine yolunda önemli bir adım olarak övgü toplamıştı. Kamu kuruluşlarının veya görevlilerinin tuttuğu ve toplumu ilgilendiren kayıtlara vatandaşların erişimini sağlayan bu kanun için, sivil toplum kuruluşları ve insan hakları örgütleri yıllar boyunca süren bir şeffaflık mücadelesi vermişti.

PEN Tutuklu Yazarlar Komitesi’nin Program Direktörü Ann Harrison “Mayıs 2011 tarihinden sonra Nijeryalı yetkililerin ifade özgürlüğüne karşı tutumunun büyük değişim göstereceğine dair umutlar ne yazık ki boşa çıktı” açıklamasında bulundu.

“Aksine, sömürge dönemi yasaları ve Şeriat hukuku gerekçe gösterilerek yazarlar cezalandırılıyor, ürettikleri metinler sansürleniyor, ayrıca sanatçılar silahlı gruplardan gelen ve giderek artan tehditlerle karşı karşıya kalıyor.”

Aradan iki yıldan fazla süre geçmesine rağmen Nijerya’daki yazarlar ifade özgürlüğüne ilişkin sorunlarla karşılaşmaya devam ediyor. Dünyanın en büyük üçüncü film endüstrisi Nollywood’a ev sahipliği yapan ülkede, gelişmekte olan medya ve eğlence endüstrisine sansür olayları damgasını vuruyor.

Uluslararası Yayıncılar Birliği’nde Politika Direktörü olan José Borghino “Yayıncılar olarak, Nijerya’daki bireylerin dilediklerini seçip okuma hakkına saygı gösteriyor ve yayıncı-okuyucu ilişkisine hiçbir devletin müdahale etmemesi gerektiğine inanıyoruz” dedi.

“Fakat Nijerya’nın eyaletlerinde sansür uygulayan yöneticiler, ifade özgürlüğü hakkını güvence altına alan Federal Anayasa’yı ihlal ediyor.”

Gazeteciler ayrıca gözdağı, taciz ve ölüm tehditlerine maruz kalıyor. Gerek yerel aktörler, gerekse eyalet ve ülke düzeyindeki yöneticiler olsun, gazeteciler söz konusu olduğunda keyfi tutuklama ve gözaltı uygulamalarına başvuruyor, baskıcı yasalar ise gazeteciler aleyhinde açılan davalara zemin oluşturuyor. Hatta şimdiye kadar bazı gazeteciler bu gibi olaylarda yaşamını yitirdi.

PEN Nijerya Sekreteri Ropo Ewenla bu konudaki görüşlerini şu şekilde ifade etti: “Gazetecilerin yazdıkları yazılar yüzünden öldürülmesi cezasız kaldığı sürece Nijerya’da medya çalışanlarının ifade özgürlüğü konusunda yapılan tartışmalar, süregelen hukuk ihlallerinin hasır altı etmekten başka bir işe yaramayacak.”

“Nijeryalı yetkililere sesleniyoruz; acilen bu ölümler araştırılmalı ve sorumlular adalete teslim edilmeli.”

Aralık 2012’de devlet güvenlik güçleri kuzeydeki Kaduna kentinde, haftalık gazete El Mizan‘ın Musa Muhammed Avval ve Aliyu Saleh adında iki muhabirini kaleme aldıkları bir ön sayfa haberi yüzünden tutukladı. Haberde 84 sivilin özel askeri birlik Joint Task Force (JTF, “Müşterek Özel Görev Kuvveti”) tarafından gözaltında tutulurken ortadan kaybolmasıyla ilgili iddialar yer alıyordu. Silahlı İslamcı grup Boko Haram’la mücadele için oluşturulan JTF’nin yöneticileri bu 84 kişinin Boko Haram üyesi olduğundan şüpheleniyordu. Her iki gazeteci de haklarında suçlama yapılmadan bir haftadan daha uzun süre gözaltında tutuldu.

Boko Haram ise basını Nijerya hükümetiyle çatışma haberlerinde taraf tutmakla suçluyor ve bazı gazetecilere yönelik saldırılar düzenliyor.

Nijerya’da dijital medya dünyası yazılı basına göre oldukça farklı; internet haberciliği üzerinde en azından şu anda yoğun bir baskı hissedilmiyor.

PEN Amerika Merkezi’nin Yazma Özgürlüğü üyesi Deji Olukotun: “İnternetteki ifade özgürlüğü kısıtlamalara ve sansüre takılmadan büyük ölçüde varlığını sürdürdü. Ancak bu durum vatandaşların hayatlarının daha çok denetlenmesine olanak veren siber güvenlik yasasının gelişiyle birlikte değişebilir.”

“İnternete erişim hâlâ yetersiz düzeyde ve Nijerya’daki çoğu kişi dijital teknolojilerden yararlanamıyor.”

BM üyesi her ülkenin insan hakları sicilini dört yılda bir inceleyerek Universal Periodic Review adında bir rapor yayınlayan Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi, bu hafta Nijerya’daki durumu masaya yatırıyor. PEN Uluslararası Yazarlar Birliği, PEN’in Nijerya Merkezi, Gazetecileri Koruma Komitesi ve Uluslararası Yayıncılar Birliği Nijeryalı yetkililere aşağıdaki taleplerle birlikte resmi bir bildiri sundu:

• İfade özgürlüğü hakkını kullanan yazar ve gazetecilerin tutuklanması ve hapse atılmasına son verilmeli;

• Gazeteci cinayetlerinin cezasız kalması sorununun çözümünde somut adımlar atılmalı, ifade özgürlüğü haklarını engellemek için yazar ve gazetecilere yöneltilen tehditlere son verilmeli;

• Gazetecilerle yazarların anayasayla güvence altına alınmış temel haklarının ihlalinde rol oynayan federal yetkililerle eyalet güvenlik güçlerinden hesap sorulmalı;

• Boko Haram tarafından tehdit edilen gazeteciler yakın korunmaya alınmalı; gazetecilerin devletin Boko Haram’a yönelik eylemlerini ve Boko Haram ile ilgili insan hakları sorunlarını tehdit, sindirme veya tutuklanmaya maruz kalmadan araştırmasına ortam sağlanmalı;

• Eyalet mahkemelerinde Şeriat hukuku kullanılarak film, müzik ve edebiyat eserlerinin sansürlenmesine son verilmeli;

•  İnternet ve dijital medya aracılığıyla bilginin serbest ve engelsiz dolaşımının devamı sağlanmalı;

• 1983 yılında alınan bir temyiz mahkemesi kararı uyarınca sömürge döneminden kalan isyana tahrik yasası, özellikle Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 50., 51. ve 52., ve Ceza Kanunu’nun 416.-422. maddeleri yürürlükten kaldırılmalı.

Universal Periodic Review raporunun tamamı için buraya tıklayınız (İngilizce).

PEN International Örgütü edebiyatı yaygınlaştırmayı ve ifade özgürlüğünü geliştirmeyi amaçlar. 1921’de kurulan örgütün şu anda 100’ü aşkın ülkede 146 merkezi ve uluslararası toplumdan birçok yazar üyesi bulunmaktadır. Programlarımız, kampanyalarımız, etkinliklerimiz ve yayınlarımız, yazarlar ve okurlar arasında uluslararası düzlemde dayanışma ve işbirliği köprüsü kurmaktadır. Uluslararası PEN, kültürel bir örgüt olup Birleşmiş Milletler ve UNESCO’ya danışmanlık statüsüne sahiptir. http://www.pen-international.org

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s