Babil Postası – Mart/Eylül 2013

Gezi Eylemleri Sürecinde İki Gönüllü Çeviri Hareketi:

Gezi İçin Çevir ve Translate for Justice

Bu yazı Türkiye Konferans Tercümanları Derneği e-bülteni Babil Postası‘nın Mart-Eylül 2013 sayısında yayımlanmıştır.

Haziran ayında Gezi Parkı’nın yerine AVM yapılması planlarıyla başlayan gösteriler, anaakım medyada eksik ve yanlı bir biçimde işlendi. Hem bu eksikliği kısmen de olsa giderebilmek, hem de anaakım medyanın tutumuna tepki göstermek için, profesyonel ve amatör birçok çevirmen alternatif yayın kuruluşlarıyla sivil toplum örgütleri bünyesinde ya da bağımsız bir biçimde İnternet üzerinden çeviri hareketleri başlattılar. Bu yazıda bu girişimlerin ilk örneklerinden biri olan Gezi İçin Çevir’e değinip arkasından Translate for Justice hareketimizi tanıtacağız.

Gezi gösterileri döneminde gönüllülük esasına dayalı çeviri oluşumları arasında en görünür olanlardan biri, Türkiye Çeviri Öğrencileri Birliği’nin (TÜÇEB) etkin katılımıyla başlayıp kısa sürede bağımsızlığını kazanan Gezi İçin Çevir’di. Gezi İçin Çevir, çok sayıda genç çevirmenin desteğiyle yerli ve yabancı okurlar için 13 dilde yazılı ve görsel yayın yaptı. Hatta girişim yurt dışında televizyon ve radyo programlarına konuk oldu; gazete ve dergi haberlerinde yer buldu. Yurt içinde ise sosyal medya üzerinden duyuruldu. Bağımsız bir çeviri hareketi olarak etkinliğini sürdürmekte olan Gezi İçin Çevir üyeleri 7 Haziran 2013 tarihinde Çeviri Derneği, ÇEVBİR, TÜÇEB ve Editörler Platformu ile birlikte Galatasaray’dan Gezi Parkı’na yapılan yürüyüşe katıldı. Çevirmen ve editörlerin yürüyüşünde ifade ve yayın özgürlüğü sorunları vurgulandı. Gezi İçin Çevir birçok okura ulaşmasına rağmen sosyal medya üzerindeki yoğun baskı ve çok sayıda gözaltı üzerine sitenin kapatılmasına karar verildi.

Gezi İçin Çevir’den sonra ise yine internet ortamında etkinlik gösteren Translate for Justice, yani “Adalet için Çevir” ortaya çıktı. Hem zaman, hem de bağlam açısından Gezi eylemlerinin içinde doğmuş olan bu çeviri hareketinin üyeleri olarak gösterilerin gündeme taşıdığı olaylar üzerinde elbette durduk. Ancak Translate for Justice ekibi, Gezi olaylarıyla sınırlı kalmaksızın insan hakları ve adalet ilkelerinin ihlâlini içeren her türlü durum ve eyleme dikkat çekmek üzere yola çıktı. Başta düşünce, ifade ve araştırma özgürlüğünün kısıtlanması, eleştirel düşüncenin suç unsuru haline getirilmesi, otoriter rejimlerde siyasi muhalefetin baskı altına alınması, zorunlu göç ve sığınmacıların karşılaştıkları zorluklar, insan ve hayvan hakları ihlâlleri olmak üzere birçok başlık altında farklı metin türlerinde çeviri yapıyoruz: anaakım medya ve alternatif kaynaklardan haber metinlerinin yanı sıra toplumsal çözümleme içeren düşünce metinleri, çeşitli meslek kuruluşlarının hazırladığı raporlarla basın açıklamaları, ayrıca poster ve video gibi görsel yönü olan metinler. Şu ana dek 15 dilde 300’e yakın metin ve video çevirisi yayımladık. Hareketimiz, Alman basınının göstediği ilgi doğrultusunda çeşitli TV ve radyo programlarında, gazete ve dergi haberlerinde ele alındı.

Translate for Justice’in ayırt edici özellikleri; tamamen bağımsız bir yapı içinde dünyanın dört bir yanından çevirmenleri birleştiriyor oluşu ve çeviri ürünlerinin niteliği konusunda gösterdiği özen. Uzman ya da amatör çevirmenlerin çalışmaları sonucu ortaya çıkan çeviri ürünlerini hedef dile hâkim uzman editörlerin son okumasıyla sitemize ekliyoruz.

Yaşadığımız zorluklar ise farklı deneyim düzeylerinden çevirmenler arasında herkesin güçlü olduğu yönleri kullanmasını sağlayacak bir çalışma düzeni kurmak, proje yönetiminde eşgüdümü sağlamak ve metinlerin dilsel özellikleri açısından belirli bir derecede uyumu yakalamak. 15 dilde metin yayımladığımız ve çekirdek kadro haricinde birbirimizle yüz yüze görüşme fırsatımız olmadığı için alınan kararların tüm metinlerde uygulanması çok iyi iletişim becerileri gerektiriyor. Ayrıca internet üzerinden varlığımızı sürdürmek teknoloji araçlarını ustaca kullanmak gerekliliğini beraberinde getiriyor ve herhangi bir maddi kaynağımız olmadığı için bu konuda profesyonel destek alamıyoruz.

Türkiye toplumu için belki de tarihi bir dönemeç sayılacak bir dönemde bilgi akışı sağlaması dışında Translate for Justice’in çevirmenlik mesleğine yönelik algı açısından da önemli bir işlevi yerine getirdiğini düşünüyoruz. Özellikle serbest çevirmenlerin mesleki hayatlarında yaşadıkları yalnızlık, tamamen gönüllülük esasına ve dayanışmaya dayalı bu girişimde bir derece de olsa kırıldı. İçinde yaşadığımız toplumda saygı ve anlayış gibi değerlerin pekişmesi için gösterdiğimiz duyarlılık, bu çeviri hareketini bir dayanışma ve mücadele biçimi olarak sürdürme arzumuzla tamamen örtüşüyor. Ayrıca Translate for Justice ekibinin anonim kalmasını tercih etsek de, gerek İnternet sitemizde, gerekse sosyal medyadaki etkinliklerimizde toplumsal ve kültürel boyutlarıyla vazgeçilmez bir iletişim rolü üstlenen çevirmeni ön plana çıkarmayı hedefliyoruz. Basın-yayın sektöründe ve Çeviribilim alanındaki araştırmalarda daha çok birey düzeyinde tartışılan çevirmenin görünürlüğünün bu duruşumuzla farklı bir biçimde ifade edildiği söylenebilir. Çeviri piyasasında; metnin zorluk derecesi, çevirmene tanınan mühlet, iş karşılığında ödenecek ücret ve çeviri işinin getireceği saygınlık değişkenlerine göre işleyen ekonomi ise kuşkusuz burada geçersiz kaldı. Bu hareket sayesinde özellikle bize katılan genç çevirmenlerin ve çevirmen adaylarının mesleğe yeni bir bakış açısıyla bakabilmesini umuyoruz.

Meslek hayatımızı daha anlamlı kıldığını düşündüğümüz bu projenin uzun soluklu olmasını hedefliyoruz; bunun için de uzman çevirmenlerin desteğine her zaman ihtiyacımız var.

Çevirmen dayanışmasına inanan meslektaşlarımızı bizimle iletişime geçmeye davet ediyoruz.

Translate for Justice

translatejustice@yahoo.de

https://translateforjustice.wordpress.com/

Facebook: Adalet İcin

Twitter: TranslateJustic

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s