Gezi Parkı’ndan Rio de Janeiro’ya: Kentsel Planlama Ön Saflarda

28.06.2013
İngilizceden Çeviren: Translators For Justice
Kaynak: http://www.blog.urbact.eu/2013/06/from-gezi-park-to-rio-de-janeiro-urban-planning-at-the-forefront/
Yazan: Peter Ramsden, URBACT uzmanı 

İyi Kentsel Hizmet Gösterişten Daha Önemlidir

Eski Roma’da kitleler, ücretsiz ekmek ve Kolezyum’un ürkütücü gösterişi ile susturulmuştur. Artık Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) ve Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) aynı rolü oynuyor.

Erdoğan’ın Gezi Parkı’nı yeni bir alışveriş merkeziyle betonlaştırma kararındaki ısrarını kaybetmiş görünmesine benzer bir şekilde, Brezilya’daki olaylar iyi kentsel hizmetlerin gösterişten daha önemli olduğunu gösteriyor.Kentsel Planlama Ön Saflarda

Her iki durumda kentsel planlamanın nasıl olacağı sorusu öne çıkıyor. İstanbul 20 milyonun üzerindeki nüfusuyla dünyanın en hızlı büyüyen şehirlerinden biri. Ancak az sayıda açık alana sahip ve özel sektörle kalkınma şiarı bunları bile tehdit ediyor. Gösteriler, Gezi Parkı’nın bir alışveriş merkezine dönüştürülmesi teklifi üzerine başladı.

Brezilya’da ise, gösterileri görünürde tetikleyen neden otobüs bileti fiyatlarındaki artıştı. Ama bunun altında yatan öfke kısa sürede açığa çıktı. Başkent Brasilia’daki bir futbol stadyumu 700 milyon Amerikan dolarına mal olacak, hâlbuki şehrin kupadan sonra bu stadyumu kullanabilecek bir futbol takımı yok. Brezilya’nın hâlihazırda birçok futbol sahası olan tanınmış bir futbol ülkesi olmasına karşın, Dünya Kupası için yapılacak toplam harcamanın Güney Afrika’da düzenlenmiş olan Dünya Kupası’ndan dört kat fazla olacağı tahmin ediliyor. FIFA Güney Afrika’da bedavacılık nedeniyle ağır eleştiriler almıştı –faturalar Güney Afrika’ya kesilirken FIFA’nın 2 milyar Amerikan dolarının üstünde gelir elde ettiği, vergi muafiyeti olduğu ve rüşvet aldığı iddia edilmişti.

Ne tuhaftır ki, daha fazla şehirde yapılacak olması nedeniyle Dünya Kupası Brezilya’da Olimpiyatlar’dan daha çok nefret topluyor. Ülke çapında birçok şehirde stadyumlar inşa ediliyor ya da yenileniyor. Olimpiyat oyunlarının çeşitliliğine karşın Rio de Janeiro Olimpiyatlar’ın sıkıntısını tek başına çekecek. Londra halkı mirastan pay alma sözüyle kandırılmışken –Londra’da az sayıda kalan çok geniş iyileştirme arazilerinden biri devasa ulaştırma altyapısı ile kamu kaynakları kullanılarak lüks konaklama için yeniden yapılandırılıyor- Brezilya halkı gerçeği daha açıkça görebiliyor. Son on yıldaki etkileyici ekonomik büyümeye rağmen sıradan vatandaş sağlık, eğitim ve ulaşım konularında üçüncü sınıf bir toplum hizmeti alıyor. Büyük projeler, gecekonduların yıkılması ve şehrin dış çevresine yeni yerleşimler kurulmasıyla sonuçlandı. Sokak çocuklarıyla ilgili hiçbir şey yapılmadı ve söylentilere göre bu çocuklar futbol maçları ve Olimpiyatlar süresince şehirlerden uzak tutulacaklar.

Brezilya’daki kriz, bütün BRICS ülkelerinin büyüyen bir sorununu yansıtıyor. Bu ülkelerin hükümetleri, ekonomilerine uyum sağlamakta başarısız oldular. Hızlı kentleşme, yetersiz bir yaşam çevresiyle sonuçlandı. Çin’in iki haneli büyüme oranı, altta yatan bankacılık krizi tehdidi ve şehirlerdeki kadroların engellenemeyen yolsuzlukları ile %7,5’a kadar düştü. Hindistan’ın büyümesi durgunlaşırken yolsuzluk skandalları artmaya başladı. Brezilya’da iki milyon kişi gösterilere katılıyor ve bu göstericilerin 2014 ve 2016’daki gösterişli spor etkinliklerine zarar verme riski var. Bu esnada, medya Mandela’nın sağlık durumunu izlerken, grevdeki maden işçilerine silahlarını çeviren Güney Afrika hükümeti başarısız bir ekonomiyle topallıyor.

Şehirlerin gösterilerin merkezi olması şaşırtıcı değil. Peterloo ve Paris Komünü’nden beri yozlaşmış yöneticiler en çok şehirlerden korkmuşlardır. Haussmann Paris’i, caddeler ve bulvarların başındaki savaş topları ile halkın yaşadıkları semtlere sıkıştırılabilmesi amacıyla yeniden şekillendirmiştir. Londra’daki Trafalgar Meydanı, küçük bir taburun göstericileri (artık Ulusal Galeri’nin önünde yayalara ayrılan bir yere dönüştürülmüş olan) dik arka duvara sıkıştırmasına olanak verecek şekilde yeniden tasarlanmıştır.

Türkiye ve Brezilya’daki ayaklanmaların ortak noktası, halkın özel sektörün kâr elde edeceği büyük projelere karşı durması ve şehir üzerindeki haklarını talep etmesidir. Sonuç ne olursa olsun, Olimpiyat Komitesi ve FIFA bundan sonra izleyecekleri yolu bir daha düşünecekler.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s